Het huis van een overleden ouder leegmaken in Brussel: stappen, termijnen en wie wat doet

Het leegmaken van de woning van een ouder is niet het eerste wat u na een overlijden regelt. Vaak is het een van de laatste stappen. Deze volgorde voorkomt de meest gemaakte fouten:

1. De woning beveiligen: afsluiten, de sleutels verzamelen, de verzekeraar verwittigen en, bij een huurwoning, de verhuurder.
2. Papieren en waardevolle spullen veilig opbergen, zonder iets te verkopen of te verdelen.
3. Een notaris contacteren: die gaat na of er een testament is, bepaalt wie de erfgenamen zijn en brengt het vermogen in kaart.
4. Samen beslissen als erfgenamen: de nalatenschap al dan niet aanvaarden, en de woning houden, verkopen of teruggeven.
5. Herinneringen sorteren met de familie en noteren wie wat meeneemt.
6. De rest laten leegmaken: schenken, recycleren, afvoeren, en daarna de sleutels overhandigen.

Vanaf de dag van het overlijden lopen er verschillende wettelijke termijnen. Ze bepalen niet de datum van de ontruiming, maar wel uw planning.

Om de nalatenschap te aanvaarden of te verwerpen geldt in theorie een termijn van dertig jaar, maar het notariaat raadt aan niet te wachten: hoe langer u wacht, hoe groter de kans dat u iets doet wat als aanvaarding geldt.

Dit is het belangrijkste punt van deze gids. Volgens notaire.be kan een nalatenschap stilzwijgend aanvaard worden, en zelfs het gewoon betalen van een factuur kan als stilzwijgende aanvaarding gelden. Wie een nalatenschap aanvaardt, aanvaardt ook de schulden.

De meubels verkopen, de auto weggeven, de juwelen verdelen of het huis laten leegmaken: dat raakt allemaal aan goederen van de nalatenschap. Leg de vraag dus eerst aan de notaris voor. Twijfelt u over de omvang van de schulden, dan kan de notaris u de aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving uitleggen: de erfgenaam betaalt de schulden dan alleen tot het bedrag van wat hij of zij erft.

Wij geven geen juridisch advies: onze rol begint wanneer de familie weet wat ze met de inboedel wil doen.

• De notaris zoekt naar een eventueel testament, stelt vast wie de erfgenamen zijn en wat hun rechten zijn, brengt het vermogen in kaart, helpt bij de aangifte van nalatenschap en levert het attest of de akte van erfopvolging af die banken vragen om de rekeningen vrij te geven.
• De erfgenamen beslissen samen. Zolang er geen verdeling is, zitten ze in onverdeeldheid: de inboedel van het huis is van hen allemaal. Een erfgenaam laat de woning dus beter niet leegmaken zonder het akkoord van de anderen.
• De verhuurder verwacht, als uw ouder huurde, dat het pand en de sleutels worden teruggegeven en dat er een plaatsbeschrijving bij het vertrek komt.
• Het ontruimingsbedrijf maakt leeg wat de familie heeft laten gaan: sorteren, schenken aan verenigingen, recycleren en afvoeren. Het komt niet tussen in de verdeling.

In Brussel maakt het overlijden van de huurder in principe geen einde aan de huurovereenkomst. Dat staat ook in de officiële brochure van het Gewest over woninghuurovereenkomsten. De huur loopt door met de erfgenamen, die de huur moeten betalen en het pand moeten onderhouden, ten laste van de nalatenschap.

Artikel 232 van de Brusselse Huisvestingscode voorziet in een uitzondering. Als niemand van het gezin de woning nog bewoont en de huur of de lasten twee maanden na het overlijden onbetaald blijven, mag de verhuurder de huurovereenkomst als opgezegd beschouwen, zonder opzegtermijn of schadevergoeding. Hij mag dan over de achtergelaten goederen beschikken, met inachtneming van de wettelijke regels over bewaargeving, en de vrederechter vragen de huurwaarborg in zijn voordeel vrij te geven voor wat hem verschuldigd is.

Concreet betekent dat twee dingen:

• Wilt u de meubels en herinneringen terugkrijgen, laat de zaak dan niet aanslepen en neem snel contact op met de verhuurder.
• Wilt u de woning teruggeven, dan kunt u opzeggen volgens de wettelijke regels of een einddatum afspreken met de verhuurder. Plan de ontruiming daarna enkele dagen vóór de plaatsbeschrijving bij het vertrek.

Gaat het om een appartement, denk dan ook aan de privékelder en aan de regels van de mede-eigendom (lift, uren). Onze pagina appartement leegmaken in Brussel legt uit hoe zo'n ontruiming verloopt.

Was uw ouder eigenaar, dan is een notaris sowieso nodig voor de aangifte van nalatenschap. De erfgenamen kiezen daarna of ze het goed houden, verdelen of verkopen. Volgens notaire.be wordt het verkocht als de erfgenamen het daarover eens zijn, of als het goed niet zomaar verdeeld kan worden.

Bij een verkoop is de planning vaak soepeler dan bij het einde van een huurovereenkomst. Veel families sorteren eerst de herinneringen en laten het huis daarna leegmaken, vóór de bezoeken of vóór de datum waarop het goed vrij moet zijn. Spreek die datum af met de notaris en, als er een is, met de vastgoedmakelaar.

Loop de woning door voor er iemand aan de slag gaat, liefst met twee. Kijk in laden, dozen, mappen, jaszakken en tussen de bladzijden van boeken.

De documenten

• Identiteitskaart, trouwboekje, een eventueel testament, huwelijkscontract.
• Rekeninguittreksels en bankkaarten, verzekeringscontracten (ook levensverzekeringen), brieven van de pensioendienst en het ziekenfonds.
• Eigendomstitels, notariële akten, de huurovereenkomst, afrekeningen van lasten, recente facturen. Bewaar de factuur van de begrafenisondernemer: die kan als schuld van de nalatenschap worden aangegeven.
• Documenten van de auto, sleutels, codes en afstandsbedieningen.

Waardevolle spullen en herinneringen

• Juwelen, cash geld, horloges, kunstwerken: berg ze veilig op en noteer ze. Ze horen bij de nalatenschap.
• Foto's, brieven, schriften, familiefilms en voorwerpen die meerdere naasten misschien willen houden.

Zet wat u houdt in een kamer die op slot kan, of neem het mee: op de dag van de ontruiming mag al de rest weg.

Het juiste moment is wanneer drie dingen in orde zijn: de notaris is geraadpleegd, de erfgenamen zijn het eens en de herinneringen zijn meegenomen. Vóór dat moment is een bezoek nuttig om de prijs te kennen en de planning voor te bereiden.

Bij AAB Brocanteur zijn het bezoek en de offerte gratis, en staat de prijs vast op papier vóór de ontruiming begint. Er gaat niets weg zonder uw akkoord: twijfelen we over een voorwerp, dan vragen we het u. Officiële papieren die we tijdens het sorteren vinden, leggen we apart en geven we aan de familie. Wat nog in goede staat is, kan naar verenigingen gaan; de rest wordt gesorteerd voor recyclage en afgevoerd. Een tussenkomst binnen 48 uur is mogelijk als een huurcontract snel afloopt.

Moeten de lege kamers netjes achterblijven, dan kunt u bij het bezoek een eenvoudige schoonmaak vragen (vegen, stofzuigen, dweilen): die komt dan in de offerte en de kamers worden veegschoon opgeleverd. Zie onze pagina schoonmaak na ontruiming. Wat de prijs doet variëren, leest u op onze pagina tarieven. Voor de begeleiding die specifiek is voor een erfenis, zie woning leegmaken na overlijden in Brussel.

Sommige families maken de woning liever zelf leeg, zeker als ze klein is. Het Gewest geeft aan dat sociale-economiebedrijven textiel, grofvuil en oude elektrische of elektronische apparaten hergebruiken, en dat bepaalde gemeenten grofvuil ophalen of een containerpark hebben. Informeer bij de milieudienst van uw gemeente en bij Net Brussel voor u iets op de stoep zet.

Wilt u maar een paar meubels laten weghalen, dan past onze dienst grofvuil ophalen beter dan een volledige ontruiming. Voor een heel huis, zie huis leegmaken in Brussel.